آزمایش های پزشکی, آموزش چکاپ, کلیه و مجرای ادراری

چه موقع بایستی چکاپ کلیه انجام داد؟

چه موقع بایستی چکاپ کلیه انجام داد؟

فشار خون بالا، وجود خون در ادرار، وجود پروتئین در ادرار، تکرر ادرار، شب ادراری، سوزش ادرار، کراتینین بالا (در زنان: بیشتر از ۲/۱ میلی گرم در دسی لیتر در و در مردان: بیشتر از ۴/۱ میلی گرم در دسی لیتر) و تورم دست، پا و چشم ها از علائم هشدار دهنده برای نیاز به انجام چکاپ کلیه هستند.

چکاپ کلیه شامل

بررسی وزن مخصوص ادرار ((SG) Specific gravity)

وزن مخصوص ادرار ساده ترین روش برای ارزیابی عملکرد کلیه است که در واقع بیانگر میزان غلظت ادرار می باشد.

  • مقدار طبیعی وزن مخصوص ادرار: ۱۰۱۰تا ۱۰۳۰

چکاپ کلیه شامل چه آزمایشاتی هست؟

اندازه گیری اوره (Urea) یا نیتروژن اوره خون
((BUN) (Blood Urea Nitrogen

از متابولیسم پروتئین ها در کبد، اوره تولید و از طریق کلیه ها دفع می شود. ازمایش اوره یکی از مهمترین ازمایش های است که برای بررسی عملکرد کلیه ها کاربرد دارد. نارسائی احتقانی قلب، مصرف پروتئین، خونریزی داخلی، دریافت خون، کم آبی بدن (دهیدراتاسیون) و انسداد دستگاه ادراری نیز از جمله عوامل دیگری هستند که  باعث افزایش اوره در ادرار می شوند.

  • میزان طبیعی اوره ی خون: ۱۰ تا ۲۰ میلی گرم

کراتینین (Creatinine)

کراتینین از مصرف کراتین در عضلات اسکلتی تولید و از طریق کلیه ها دفع می شود و به همین دلیل یکی از مهمترین ازمایش های است که برای بررسی عملکرد کلیه ها کاربرد دارد. برخلاف اوره میزان کراتینین خون با کم آبی و رژیم غذایی تغییر نمی کند.

  • میزان طبیعی کراتینین: در بزرگسالان ۰٫۸ تا ۱٫۴و در کودکان ۰٫۴ تا ۰٫۸
  • میزان کراتینین در اقایان بیشتر از خانم ها و در افراد مسن کمتر از سایر بالغین است.
  • برای اندازه گیری کراتینین می توان از نمونه ی خون یا ادرار ۲۴ ساعته استفاده کرد.

میکروآلبومین (Micro Albumin)

مقدار زیادی آلبومین در جریان خون وجود دارد که همین امر باعث شده است که این پروتئین به راحتی در ادرار قابل تشخیص باشد. وجود این پروتئین در خون یک هشدار برای شروع اسیب های کلیوی یا مشکلات قلبی-عروقی است و وجود این پروتئین در خون برای بررسی میزان صدمات وارده شده به کلیه در افراد دیابتی و افرادی که دارای فشار خون بالا هستند، کاربرد دارد. میکروالبومین از طریق  نمونه ادرار یا ادرار ۲۴ ساعته قابل اندازه گیری است.

  • مقادیر طبیعی میکروالبومین: ۰-۲۰ میلی گرم در دسی لیتر

آزمایش ادرار برای چکاپ کلیه

آزمایش ادرار ٢۴ ساعته

در این آزمایش کل ادرار دفع شده طی یک شبانه روز را درون ظرفی جمع اوری  و سپس مورد آزمایش قرار می گیرد. این ازمایش به منظور اندازه گیری میزان ادرار تولید شده در طی ٢۴ ساعت، بررسی میزان پروتئین دفع شده از طریق ادرار بویژه در بیماران دارای فشار خون و قند بالا و بررسی متابولیت های ادراری (مانند بررسی میزان کلسیم، کراتینین، اگزالات و سیترات) در بیماران مبتلاء به سنگ کلیه جهت تشخیص علت سنگ استفاده می شود.

آزمایش میزان تصویه گلومرولی((GFR) Glomerular Filtration Rate)

میزان GFR که بیانگر میزان پلاسمای خونی است که در واحد زمان توسط کلیه ها تصفیه می شود را برای بررسی عملکرد کلیه ها استفاده می کنند. میزان GFR طبیعی در افراد بزرگسال بین ۹۰ تا ۱۲۰ میلی لیتر در دقیقه می باشد که بیانگر این است که سیستم نفرون های کلیوی در هر دقیقه حدود ۹۰ تا ۱۲۰ میلی لیتر پلاسمای خون را تصفیه می کنند.

آنالیز ادرار

  1. بررسی ویژگی هایی فیزیکی ادرار
  2. بررسی ویژگی هایی شیمیایی ادرار
  3. بررسی میکروسکوپی ادرار

کشت ادرار (Urine Culture)

در این آزمایش باکتری هایی که باعث عفونت می شوند شناسایی می شوند و حساسیت آنها نسبت به داروها (آنتی بیوتیک ها) بررسی می شود. در این آزمایش مقدار بسیار کمی از ادرار را روی محیط کشت مخصوصی انتقال می دهند که حاوی مواد مغزی جهت رشد انواع باکتری ها می باشد.

سپس آنها را ۲۴ تا ۴۸ ساعت در دستگاه انکوباتور که شرایط دمایی بدن انسان را شبیه سازی می کند قرار می دهند و با توجه به خصوصیات فیزیکی و شیمیایی، شناسایی و گزارش می شوند.

آنتی‌بیوگرام و آزمایش تعیین حساسیت (Sensitivity)

بعد از رشد باکتری ها روی محیط های مغذی، آنها را به محیط دیگری انتقال می دهند که در آنها مقادیر مختلفی از آنتی بیوتیک های متنوع وجود دارد. به وسیله این آزمایش می توان میزان حساسیت باکتری به هر کدام از آنتی بیوتیک ها را به پزشک گزارش کرد.

author-avatar

دکتر عبدالحسین ناصری

وی از اساتید برجسته دانشگاه علوم پزشکی ایران بوده و ده ها پروژه پژوهشی دانشگاهی در دانشگاه علوم پزشکی ایران با راهنمایی و نظارت ایشان صورت پذیرفته، دکتر ناصری از سال 1370 بعنوان هیئت علمی در دانشگاه مشغول به خدمت بوده و همچنین از سال 1373 تاکنون مدیریت آزمایشگاه بیمارستان های متعددی را عهده دار بودند، ایشان از سال 1396 تاکنون مدیرت آزمایشگاه بیمارستان های حضرت فاطمه (س) و شهید مطهری تهران را بر عهده دارند. از سری نگارش های دکتر میتوان به کتب "دقیق ترین روش تشخیص استافیلوکوکوس اورئوس" ، "بررسی چشمه ها و آب های گرم معدنی ایران" و ... اشاره کرد، لازم به ذکر است که نگارش "طرح جامع گردشگری سلامت کل کشور" نیز جز دستاورد های ایشان بوده است.

Related Posts

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.