آزمایش های پزشکی, آموزش چکاپ, بارداری

چکاپ دوران حاملگی

چکاپ های دوران حاملگی کدام اند

چکاپ دوران بارداری نقش بسزایی در بررسی روند سلامت مادر و جنین در دوران بارداری دارد که به مراقبت های دوران بارداری (مراقبت های پریناتال) شناخته می شوند. طول دوره ۹ ماهه بارداری برای انجام چکاپ های ضروری در سه دوره متفاوت با فواصلی زمانی خاص تقسیم بندی می شود که عبارتند از:

  1. سه ماهه اول بارداری (هفته ۴ تا ۲۸): یک بار در ماه (هر چهار هفته یک بار)
  2. سه ماهه دوم بارداری (هفته ۲۸ تا ۳۶): دو بار در ماه هر (دو هفته یک بار)
  3. سه ماهه سوم بارداری (هفته ۳۶ تا ۴۱): هر هفته یک بار.

چکاپ سه ماهه اول بارداری

  • آزمایش خون و آزمایش شمارش کامل سلول‌های خونی(CBC)
  • آزمایش قند خون
  • آزمایش تحمل گلوکز
  • آزمایش تیروئید
  • آزمایش ادرار
  • آزمایش هپاتیت B
  • ایمنی نسبت به بیماری های ویروسی یا آزمایش تورچ (TORCH)
  • غربالگری

ما همه این آزمایشات را در منزل شما انجام میدهیم، برای مشاهده پلن ها روی لینک “آزمایش چکاپ کامل در منزل” کلیک کنید.

آزمایش خون

اولین آزمایشی است که توسط پزشک متخصص برای مادران باردار درخواست می شود. آزمایش‌های خون شامل تشخیص گروه خونی، عامل Rh، غربالگری آنتی‌بادی، شمارش کامل سلول‌های خونی، بررسی میزان سطح ایمنی مادر نسبت به برخی از بیماری ویروسی قابل انتقال به جنین (مانند سرخجه) می باشد. در آزمایش شمارش کامل سلول های خونی نیز مقدار هموگلوبین، پلاکت‌ها و گلبول‌های سفید خون بررسی می شود.

شرایط لازم قبل از انجام آزمایش چکاپ کدام اند؟

آزمایش قند خون

آزمایش قند خون ناشتا از جمله معاینات اولیه محسوب می شود که برای بررسی وضعیت دیابت استفاده می شود. اگر جواب آزمایش قند خون بین ۹۳ تا ۱۲۵ میلی‌گرم در دسی‌لیتر باشد، فرد پری‌دیابتیک و اگر بیشتر از ۱۲۵ میلی‌گرم در دسی‌لیتر باشد، فرد دیابتی محسوب می‌شود.

تست تحمل گلوکز

برای افراد بالای ۳۵ سال، افراد دارای فشار خون مزمن، افراد پری‌دیابتیک و افرادی که سقط جنین داشته اند، آزمایش  تحمل گلوکز انجام می شود. برای انجام این آزمایش به مادران باردار شربت قندی داده می شود و سپس قند خون را در فواصل منظم اندازه گیری می کنند. این آزمایش بیانگر این است که بدن با چه سرعتی متابولیسم (سوخت و ساز) قند را انجام می دهد. در صورتی که متابولیسم قند دچار اختلال شود، دیابت حاملگی در مادران باردار رخ می دهد.

آزمایش تیروئید

آزمایش تیروئید از جمله مهمترین آزمایشات چکاپ بارداری است که قبل از بارداری باید انجام شود. افزایش دفع ید در دوران بارداری از یک سو، جذب ید از بدن مادر توسط جنین از سوی دیگر، باعث کاهش ید در بدن مادران باردار و اختلال در تکامل سیستم عصبی جنین می شود.

در صورتی که غده تیروئید به اندازه نیاز بدن هورمون تولید نکند، کم کاری تیروئید ایجاد می‌شود که در مادران باردار کم کاری تیروئید باعث اختلال در رشد مغز، اختلال در تکامل دستگاه عصبی جنین و کم کاری مادرزادی تیروئید می شود که می توان با انجام به موقع آزمایش تیروئید و مصرف دارو در دوران بارداری مانع بروز این نوع از اختلالات مادرزادی شد.

عملکرد غده تیروئید در دوران بارداری در مادران باردار و ۳ روز بعد از زایمان مادر در نوزادان با انجام غربالگری تیروئید مورد بررسی قرار می گیرد.

خانم ها ۳۰ مورد چکاپ دارند که در صفحه لیست چکاپ زنان می توانید تمامی آن ها را ببینید.

ایمنی نسبت به بیماری های ویروسی یا آزمایش تورچ (TORCH)

در این آزمایش میزان ایمنی مادران باردار نسبت به برخی از عفونت ها مانند هرپس ویروس، سرخچه، سایتومگالوویروس ها و… را با  اندازه گیری مقدار آنتی‌بادی‌های کلاس IgG و IgM تولید شده علیه این نوع از عفونت ها در خون مورد بررسی قرار می گیرد. 

ایمنی نسبت به بیماری های ویروسی یا آزمایش تورچ (TORCH)

آزمایش هپاتیت B

این نوع آزمایش برای بررسی آلودگی احتمالی مادر به ویروس هپاتیت B صورت می گیرد. اگر مادر به این ویروس آلوده شده باشد، با تزریق آنتی بادی ضد هپاتیت B به مادر و ۱۲ ساعت بعد از تولد نوزاد با تزریق اولین دوز واکسن هپاتیت B ایمنی مورد نیاز کودک تامین می کنند. دوز دوم واکسن هپاتیت B در ماه های اول و دوز سوم در شش ماهگی به کودک تزریق می شود.

آزمایش ادرار

این نوع آزمایش برای بررسی وجود یا عدم وجود عفونت های مجاری ادرار، وجود قند (گلیکوزوری)، پروتئین (پروتئینوری) و یا کتون (کتونوری) در ادرار استفاده می شود. وجود قند در ادرار بیانگر دیابت بارداری و وجود پروتئین در ادرار اگر همراه با فشار خون بالا باشد، به عنوان یکی از علائم مسمومیت بارداری محسوب می شود.

غربالگری

یکی از مهمترین آزمایشاتی است که با انجام آزمایش خون و سونوگرافی، وضعیت جنین از نظر نقص‌های ژنتیکی در سه ماهۀ اول بارداری مورد بررسی قرار می گیرد. مادران بالای ۳۵ سال و دارای سابقه بیماری های ژنتیکی فامیلی دارای حاملگی پرخطر هستند و از این رو، برای تشخیص قطعی هر گونه نقص کروموزومی در جنین، انجام آزمایش تهاجمی Chorionic Villus Sampling (CVS) را بین هفته‌های ۱۱ تا ۱۴ بارداری انجام می شود.

سندرم داون، تریزومی ۱۸، کم‌ خونی داسی شکل، فیبروز کیستیک، هموفیلی و دیستروفی (تحلیل ماهیچه‌ها) از جمله بیماری های ژنتیکی است که از طریق آزمایش CVS قابل تشخیص هستند.

آزمایش پاپ اسمیر

آزمایش پاپ اسمیر یکی دیگر از مهمترین آزمایش های مربوط به سه ماهه اول حاملگی است که با استفاده از این آزمایش سرطان دهانه رحم و بیماری‌های مقاربتی مانند کلامیدیوز و سوزاک تشخیص داده می شود.

چکاپ سه ماهه دوم بارداری

آمنیوسنتز

آمنیوسنتز آزمایشی است که در هفتۀ ۱۴ و ۱۶ بارداری (اغلب در هفتۀ ۱۶) در گروه پرخطر، توسط پزشک از مایع آمنیوتیک کیسۀ آب مادر نمونه گیری و برای تشخیص نهایی برخی از اختلالات کروموزومی و عفونت ها به آزمایشگاه ارسال می شود.

آزمایش آلفا فیتو‌پروتئین

آزمایش آلفا فیتو‌پروتئین  Alpha-Fetoprotein (AFP) آزمایشی است که مقدار پروتئین تولید شده توسط جنین اندازه‌گیری در هفتۀ ۱۵ و ۱۷ بارداری صرف نظر از نتیجۀ غربالگری سه ماهۀ اول، انجام می شود. غیرطبیعی بودن میزان این پروتئین، بیانگر احتمال ابتلای جنین به سندرم داون یا نقص‌های سیستم عصبی است.

جهت تشخیص قطعی این نوع از اختلالات در جنین سونوگرافی آنومالی و آمنیوسنتز انجام می شود. در صورتی که پزشک آزمایش غربالگری نشانگرهای چهارگانه را درخواست داده باشد، نیازی به آزمایش آلفا فیتوپروتئین مجزا نیست و سطح این ماده در این آزمایش اندازه‌گیری می‌شود.

غربالگری نشانگرهای چهارگانه

این آزمایش در هفته‌های ۱۵ تا ۱۷ انجام می شود که سطح چهار ماده ی آلفا فیتوپروتئین، هورمون گنادوتروپین جفتی انسان (Human chorionic gonadotropin (hCG))، استریول و این هیبین A(Inhibin A) جهت تشخیص سندرم داون و مشکلات عصبی بکار می رود.

سونوگرافی آنومالی

در هفتۀ ۱۶ تا ۱۸ بارداری سونوگرافی آنومالی برای تشخیص مشکلات جسمی در جنین و وضعیت جفت توسط پزشک تجویز می شود.

غربالگری دیابت

غربالگری دیابت با استفاده از آزمایش چالش گلوکز انجام می‌شود که یک آزمایش روتین است که در هفته‌های ۲۴ تا ۲۸ و برای تشخیص دیابت بارداری انجام می‌شود. در این آزمایش، سطح گلوکز یا همان قند خون، یک ساعت پس از نوشیدن میزان مشخصی گلوکز خوراکی اندازه‌گیری می‌شود.

اگر نتیجه، بالا بودن قند خون را نشان دهد، آزمایش تحمل گلوکز نیز انجام خواهد شد که در این آزمایش، بعد از اندازه‌گیری قند خون ناشتا، مقدار مشخصی گلوکز خوراکی خورده می‌شود و طی دو تا سه ساعت، قند خون با گرفتن نمونه خون اندازه‌گیری ‌می‌شود. دیابت بارداری ‌می‌تواند باعث بزرگی غیرطبیعی جنین، زایمان مشکل و ایجاد عارضه‌هایی برای مادر و جنین شود.

چکاپ سه ماهه سوم بارداری

چکاپ سه ماهه سوم بارداری

چکاپ سه ماهه سوم بارداری

تست کومبس غیر مستقیم در مادران Rh منفی

در هفته‌های ۲۶ تا ۳۰ جهت تشخیص عفونت ادراری و کم‌خونی آزمایش خون و ادرار انجام می شود. درصورتی‌که گروه خون مادر Rh منفی و گروه خون پدر Rh مثبت است، تست کومبس غیرمستقیم برای بررسی تولید آنتی‌بادی ضد Rh در خون مادر انجام می‌شود.

غربالگری استرپتوکوک گروه B

در هفته‌های ۳۷ و ۳۸ بارداری برای تشخیص عفونت‌های باکتریایی استرپتوکوک گروه B از واژن و رکتوم نمونه گیری می شود. مادران آلوده به این نوع عفونت ها می توانند باعث عقب‌ماندگی ذهنی، اختلال بینایی و شنوایی در نوزادان شوند. می توان با مصرف آنتی‌بیوتیک از انتقال عفونت به نوزاد حین عبور از کانال زایمان مادر جلوگیری کرد.

آزمایش انعقاد خون مادر

این آزمایش جهت بررسی وضعیت انعقاد خون مادر در زمان نزدیک به زایمان انجام می‌شود.

author-avatar

دکتر عبدالحسین ناصری

وی از اساتید برجسته دانشگاه علوم پزشکی ایران بوده و ده ها پروژه پژوهشی دانشگاهی در دانشگاه علوم پزشکی ایران با راهنمایی و نظارت ایشان صورت پذیرفته، دکتر ناصری از سال 1370 بعنوان هیئت علمی در دانشگاه مشغول به خدمت بوده و همچنین از سال 1373 تاکنون مدیریت آزمایشگاه بیمارستان های متعددی را عهده دار بودند، ایشان از سال 1396 تاکنون مدیرت آزمایشگاه بیمارستان های حضرت فاطمه (س) و شهید مطهری تهران را بر عهده دارند. از سری نگارش های دکتر میتوان به کتب "دقیق ترین روش تشخیص استافیلوکوکوس اورئوس" ، "بررسی چشمه ها و آب های گرم معدنی ایران" و ... اشاره کرد، لازم به ذکر است که نگارش "طرح جامع گردشگری سلامت کل کشور" نیز جز دستاورد های ایشان بوده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.